Informatievaardigheden in Cluj
De Eahilconferentie is geopend met een indrukwekkende speech van de voorzitter van de Roemeense Bibliotheek Vereniging. Hij verhaalde over de problemen uit de (nog niet zo oude) geschiedenis van de Roemeense bibliotheken tijdens het communisme. Tijdens het communisme was er geen toegang tot westerse wetenschappelijke literatuur. Uiteindelijk culmineerde het tijdens de revolutie in de verwoesting van de universiteitsbibliotheek in Boekarest, waarbij meer dan een miljoen boekwerken verbrand zijn.Ik wist het wel, maar was weer vergeten wat een dramatisch gebeurtenissen zich in dit land hebben voorgedaan. Gelukkig dat ze zich hersteld hebben en dat ze nu – als 1e in Oost-Europa – deze prestigeuze EAHIL conferentie kunnen hosten.*
Ik heb me de eerste dagen gericht op het thema ‘ Education and Learning’ . Over het algemeen gericht op het opzetten van trainingen ter vergroting van de informatievaardigheden van de gebruikers. De Noren definiëren informatievaardigheden als volgt: “ information literacy is the ability to recognize when and what information is needed, and the knowledge of how to locate, evaluate and use the information”. Hun programma heet VIKO en bestaat uit 7 modules, beginnend bij de vraagstelling en een beschrijving van de wereld van informatie en eindigend bij het evalueren van de gevonden informatie en het schrijven van een paper.
Bij de meeste inleiders gaat het om studenten, een klein stukje maar over de (andere) eindgebruikers (artsen, onderzoekers). Eindgebruikerinstructie is een discussiepunt op zich: moet je eindgebruikers wel instrueren tot een hoger niveau (kost uitgebreide inspanning) of moet je er meer op richten om de eindgebruiker naar jou (de bibliotheek) toe te halen. De waarheid ligt als altijd in het midden. Dat in ieder geval ook specialisten verdieping van hun informatievaardigheden zoeken blijkt uit de aanwezigheid van minstens 2 artsen-specialisten op dit congres. Ze komen uit Moldavië en zijn op zoek naar kennis over zoekstrategiëen en –technieken.
Uit de Noorse definitie en ook uit het verhaal van de Poolse inleider (- volgend jaar EAHIL workshop in Krakau) – blijkt dat het niet meer gaat over zoekvaardigheden / computeralfabetisme, maar meer over ‘ information competencies’.En dat houdt in dat de cursussen behalve vaardigheden ook kennis moeten overdragen. Zoek- en computervaardigheden zijn slechts een onderdeel van het totaal. Daarnaast is een kritische houding t.a.v. de zoekacties, de zoekmachines en het resultaat belangrijk, alsmede een ‘ critical appraisal’ van het artikel (de inhoud van een website). Of zoals onze Belgische collega zegt: het is van belang om het zoeken in databases te demystificeren en een kritische manier van lezen en denken te activeren.
Ik ben het daar volledig mee eens, je moet studenten een overall competenties bijbrengen, waarmee ze effectief informatie kunnen verwerken ook als de interface van Pubmed weer eens is veranderd of als er nieuwe zoekamachines en zoekmogelijkheden komen. Maar we blijven zitten met het probleem van de motivatie.Hoe krijg je de gebruikers naar of aan een training. En: Waarom is het niet waar dat je alles vind in eerste de hits die je krijgt als je een willekeurig woord in Google intikt?
In Belgie liet onderzoek wel zien, dat de meeste gebruikers toch wel beseften dat de beste toegang tot informatie via de bibliografische databases was, maar ze blijven problemen houden met het gebruik daarvan. Uit Groningen komt dan het prachtige voorbeeld over de aangepaste bibliotheek-werkbalk, die iedereen in zijn browser kan zetten en waarbij je als het ware als bibliotheek in het programma van de gebruiker gaat zitten. Aansluiten bij de leefwereld van de gebruiker (studenten, artsen, personeel) is van het grootste belang, anders zijn je pogingen je gedoemd te mislukken.
Er is overigens wel goede – gratis- software om een interactieve online training op te zetten, bijv. Moodle. Dat ziet er erg leuk uit. Ook weblogs kun je als onderwijsinstrument gebruiken. Kortom genoeg informatie om in het komende jaar mee aan de slag te gaan!
Reageren